Միջազգային խայտառակություն

Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Հուլիսի 18, 2017
Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Ստանիսլավ Տարասով


Ադրբեջանը փոխում է արտաքին քաղաքականությունը

 

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն այցելել է Լատվիա։ Լատիշ պաշտոնակցի՝ Ռայմոնդ Վեյոնիսի հետ համատեղ մամլո ասուլիսում նա հանդես է եկել հետաքրքիր հայտարարությամբ։ Ըստ նրա խոսքերի՝ «Եվրոպայի խորհրդի և Ադրբեջանի միջև հարաբերություններում առաջին պլանում, իհարկե, էներգետիկ հարցերն են», իսկ «Ադրբեջանը որպես հուսալի գործընկեր խաղում և խաղալու է իր դերը Եվրոպայի էներգաանվտանգության ապահովման գործում»։ Սա՝ առաջին։ Երկրորդ։ Ալիևն ասում է, որ «ադրբեջանական գազը միակ նոր աղբյուրն է, նոր երթուղի, որը գցվելու է դեպի Եվրոպա, և մեր գերազանցությունը դա է»։ Նա նաև նշել է, որ «Հարավային գազային միջանցք» (ՀԳՄ) նախագծի առաջին փուլը, որն իրականացվում է Ադրբեջանի նախաձեռնությամբ, կավարտվի եկող տարի, երկրորդ և վերջին փուլերը՝ 2020թ.։ Եվ սա «բարձրացնում է մեր ռազմավարական հարաբերությունները Եվրոպայի հետ ավելի բարձր աստիճանի»։ Հիշեցնենք, որ այսօր Բաքուն աշխատում է Տրանսանատոլիական գազատար (TANAP) և Տրանսադրիատիկ խողովակաշար» (ТАР) նախագծերի վրա, որոնք էլ ձևավորում են ՀԳՄ-ն։


Ռիգայում ըստ էության Ալիևը կրկնեց այն թեզիսները, որոնք հնչեցրել էր իր՝ վերջերս XXII Համաշխարհային նավթային կոնգրեսում (Ստամբուլ) ունեցած ելույթում։ Դրանից հետո Բաքվի ԶԼՄ-ներում սկսեցին հայտնվել հրապարակումներ, որոնցում հաստատվում էր, որ «Ադրբեջանը կանգնած է «նոր գազային բումի» շեմին։ Իսկապես, Բաքուն նկատելիորեն ակտիվացրել է իր էներգետիկ դիվանագիտությունը, մանավանդ Ստամբուլում ԱՄՆ պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնի հետ նախագահ Ալիևի հանդիպումից հետո։ Ակնհայտ դարձավ, որ Վաշինգտոնն իր պատժամիջոցներով կարող է կպչել նաև իրանական էներգետիկ նախագծերին։ Հասկանալու համար, թե դա ինչ է նշանակում Ադրբեջանի համար, բավական է նշել հետևյալը. Թեհրանը զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Ռուսաստանից հետո՝ բնական գազի ապացուցված պաշարներով։


ՀԳՄ-ն փորձում են դուրս բերել ռուսաստանյան «Թուրքական հոսքի» հետ մրցակցության մակարդակին, որի շինարարությունը սկսվել է այս տարվա մայիսին։ Ընդ որում՝ Ալիևն այն անվանում է «հին նախագիծ», իսկ իր երկիրը սահմանում է որպես Եվրոպային գազի մատակարարման «միակ նոր աղբյուր»։ ՀԳՄ-ն և «Թուրքական հոսքը» գտնվում են գործնական իրագործման փուլում, բայց շահագործումն սկսելու տարբեր ժամկետներով։ Պլանով «Թուրքական հոսքն» առաջ է անցել ՀԳՄ-ից։ Միևնույն ժամանակ, դրանց տարբեր գնահատականներ են տրվում։ Ռուսաստանյան նախագիծը Մոսկվան բիզնես է համարում։ Ադրբեջանականը, եթե հավատալու լինենք Ալիևին, ուղղված է Եվրոպայի և շատ այլ երկրների էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը»։


Արդյո՞ք դա Ադրբեջանի քաշի բանն է

 

Սակայն Բաքվի էներգետիկ դիվանագիտության առանձնահատկությունն այն է, որ հրապարակավ մանիպուլացնում է իր էներգառեուրսների պաշարների տվյալներով։ Դրանք, իհարկե, հայտնի են մասնագետների որոշակի նեղ շրջանակի, որոնք «բացառիկ դեպքերում» «բերաններից թռցնում են»։ REGNUM լրատվական գործակալությունը վերջերս ներկայացրել է «Գազպրոմի» վարչության փոխնախագահ Ալեքսանդր Մեդվեդևի ասածն այն մասին, որ «Շահ Դենիզ 2» հանքավայրը, որը, ըստ Ալիևի, «կազմում է «Հարավային գազային միջանցքի» ռեսուրսային բազայի հիմքը, լուրջ խնդիրներ ունի, ինչի արդյունքում Տրանսադրիատիկ գազատարը ենթարկվում է թերբեռնված լինելու վտանգին։


«Ընթացիկ իրավիճակում Ադրբեջանն ունի դեպի նավթարդյունահանմանն աջակցելու պլաստ գազի արտամղման աճող պահանջմունք հիմնական հանքավայրերում,- ընդգծել է Մեդվեդևը։- Իրավիճակը, որի դեպքում գցված խողովակը կմնա թերլիցքավորված, հակաբնական է»։ Այս հայտարարությունը Բաքուն չի հերքել պաշտոնական մակարդակով։ Ինչպես կարծում են մասնագետները, նավթի արդյունահանման նվազման պատճառով Ադրբեջանում վերջին տարիներին դեպի պլաստ գազի արտամղման ծավալները լոկ աճելու են։ Հիշեցնենք, որ 2016թ. ադրբեջանական պետական SOCAR կոնցեռնը պայմանավորվածություն է ձեռք բերել տարեկան 2 մլրդ խոր. մետր գազ գնել «Գազպրոմից»։ Այսինքն՝ Բաքվին արդեն հիմա կարող է չբավականացնել սեփական գազը ներքին սպառման կամ էլ Վրաստանի ու Թուրքիայի հետ արդեն գոյություն ունեցող պայմանագրերի ապահովման համար Հարավկովկասյան գազատարով։ Ռուսաստանից կամ սեփական գազավայրերից գազ վերցնելն առայժմ անհնար է։ Իրանը չի արձագանքում նախագծին մասնակցելու առաջարկին, իսկ «Շահ Դենիզի» երկրորդ հերթի արդյունահանման ծավալները դրված են արտահանման տակ։


Ինչ վերաբերում է Տրանսանատոլիական խողովակաշարին, ապա դրա լրիվ բեռնումը նույնպես հնարավոր է լոկ Թուրքմենստանի կամ Իրանի մասնակցությամբ։ Առայժմ ենթադրվում է, որ TANAP-ով միայն ադրբեջանական գազ կհոսի։ Նման իրավիճակից դուրս գալու համար Բաքուն մի ժամանակ Իրաքին առաջարկում էր միանալ ՀԳՄ-ին, ինչն այդ երկրում բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակի պատճառով իրականանալի սցենար չի թվում։ Կա մեկ այլ պոտենցիալ գազային գործընկեր՝ Թուրքմենստանը։ Օրերս Բաքվում պետք է կայանար Թուրքիայի, Թուրքմենստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարների հանդիպումը։ Աշգաբադին արդեն որերորդ անգամ փորձելու են համոզել միանալ TANAP-ին։ Ենթադրում ենք, որ Թուրքմենստանը (ինչպես և առաջ) տարբեր աշխարհաքաղաքական պատճառներով չի շտապի վերջնական պատասխան տալ։ Տեղեկություններ կան նաև այն մասին, որ TANAP-ին կարող էր միանալ ապագա գազատարը, որն իբր կձգվի իսրայելական «Լևիաֆան» հանքավայրից (Միջերկրածովյան շելֆ) մինչև Թուրքիայի ափեր։ Այս բոլոր տեսական դատողությունները ապացույցն են այն բանի, որ Բաքուն բլեֆ է անում, իսկ նրա գազային ռեսուրսները բավարար չեն ՀԳՄ շահագործումն ապահովելու համար։


Ադրբեջանն այլընտրանքային մատակարարումների հնարավորություններ է փնտրում այն դեպքում, երբ ռուսաստանյան «Թուրքական հոսքը» ռեսուրսային խնդիրներ չունի։ Հիշեցնենք, որ ՀԳՄ-ն իդեալական պայմանների դեպքում նախատեսում է 10 մլրդ խոր. մետր ադրբեջանական գազի տեղափոխում Վրաստանով և Թուրքիայով դեպի Եվրոպա, այն դեպքում, երբ «Թուրքական հոսքով» կմատակարարվի մոտ 70 մլրդ խոր. մետր։ Ուրեմն, ո՞վ է այդ դեպքում «փրկում» Եվրոպան։ Բրիտանական Financial Times թերթը, հղում կատարելով ֆրանսիացի վերլուծաբան Թիերի Բրոսին, պնդում է, որ «Շահ Դենիզ» նախագծին տրված ուղղությունը մի բան է նշանակում. նրա էներգետիկ պոտենցիալը գրեթե կորսված է Արևելյան Եվրոպայի համար»։

 

Բաքուն անցնում է միավեկտոր արտաքին քաղաքականության

 

Հասկանալի է՝ կարելի է չխտացնել գույները և Բաքվի գազատարների նախագծերը դիտարկել սովորական բիզնեսի տեսանկյունից։ Այլ հանգամանքներում այս ամենը հենց այդպես էլ կընկալվեր։ Բայց ոչ մի տեղ չես կարող մտցնել բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակի գործոնը։ Շատ դժվար է գուշակել, թե ինչ նոր շրջադարձ կբերի հաջորդ օրը։ Այսօր երևում է միայն այն, որ Բաքուն ինքն է իրեն քշում էյֆորիայի վիճակի մեջ՝ հուսալով, թե, իբր, իրադարձությունների հետագա ընթացքը տարածաշրջանում թույլ կտա իրեն «Արևմուտքն ապահովել կասպյան կամ մերձավորարևելյան գազով՝ շրջանցելով Ռուսաստանի տարածքը»։ Նման էներգետիկ դիվանագիտության օգնությամբ Ալիևը փորձում է վերակենդանացնել հոր՝ հանգուցյալ նախագահ Հեյդար Ալիևի նախագծի պարագծերը, որին հաջողվել էր 1994թ. կառուցել Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթատարը։


Բայց քաղաքական տեխնոլոգիաները, որպես գործոն, որը նպաստում է էներգետիկ դիվանագիտության հաջողվածությանը, հնացել են անգամ տեղեկատվահաղորդակցային աշխատանքի հմտությունների օգտագործման տեսակետից։ Դրանք Բաքվին չեն օգնի։ Բոլորն են հասկանում, որ իրականացվում է «Բլեֆ» գործողությունը, և շարունակում են մնալ թղթախաղի սեղանի շուրջ։ Էներգետիկ շուկաներում մրցակցության, անգամ առճակատման ուժեղացման պայմաններում ակտուալ են հնչում Հենրի Քիսինջերի խոսքերը. «Դուք երբեք չեք կարողանա էներգետիկ քաղաքականությունը վարել որպես զուտ տնտեսական ձեռնարկում։ Սկզբից ևեթ այն արտաքին քաղաքականության առարկա է հանդիսանում»։


Երբ ԱՄՆ-ում իշխանության եկավ նոր նախագահ Դոնալդ Թրամփը, նա աջակցություն հայտնեց «Հարավային գազային միջանցք» նախագծին՝ նշելով, որ «բարձր է գնահատում գործընկերային հարաբերություններն Ադրբեջանի հետ և ակնկալում է դրանց հետագա զարգացում»։ Հետաքրքիր է, բայց Թրամփի այդ հայտարարությունը համընկավ այն ժամանակի հետ, երբ Եվրամիությունում ինչ-որ մեկը փորձում էր արգելափակել ռուսաստանյան «Հյուսիսային հոսք 2» և «Թուրքական հոսք» նախաձեռնությունները։ Ըստ երևույթին, կան այնպիսիք, ովքեր շահագրգռված են, որպեսզի Բաքուն ձեռք բերի պետության իմիջ, որը հակադրվում է տարածաշրջանում Մոսկվայի ազդեցության աճին։ Ադրբեջանն այդ նպատակով կարելի է հետագայում օգտագործել որպես գործիք Անդրկովկասում։ Սակայն Վաշինգտոնի համար Բաքվի էներգետիկ նախագծերն առանձնակի նշանակություն չեն ներկայացնում։ Բանը բուրդ է։ Իսկ այս արտահայտությունը տարբեր իմաստներ ունի։



Աղբյուրը՝ REGNUM լրատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 62609


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Քարտեզային պատերազմի զավեշտը

Քարտեզային պատերազմի զավեշտը

Հոկտեմբերի 13, 2017


Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում ընթանում է գրքի միջազգային տոնավաճառ-ցուցահանդեսը, որտեղ բացված է նաև հայկական տաղավար: Եվ ամեն ...

Թյուրքերին պետք է ցավակցել

Թյուրքերին պետք է ցավակցել

Հոկտեմբերի 12, 2017


Ղազախստանում տեղակայվող «Միջազգային թյուրքական ակադեմիան», Գիտության և կրթության ոլորտում համագործակցության Համաշխարհային թյուր...

Բաքու և Կիև. տարբեր ճակատագրեր, միևնույն ուղեղներ

Բաքու և Կիև. տարբեր ճակատագրեր, միևնույն ուղեղներ

Հոկտեմբերի 4, 2017


Բանդերական Ուկրաինայի ԱԳՆ ղեկավար Պավլո Կլիմկինը այցով Բաքվում եղած ժամանակ սրտակցություն է հայտնել ադրբեջանական ժողովրդին և իր...

Բաքուն՝ հայերին. Երևանի վարձակալության ժամկետն ավարտվել է, վերադարձրե՛ք

Բաքուն՝ հայերին. Երևանի վարձակալության ժամկետն ավարտվել է, վերադարձրե՛ք

Սեպտեմբերի 27, 2017


Ադրբեջանը կրկին զարմացրել է։ «Սենսացիա» են դարձել, ինչպես տեղեկացնում են Բաքվի ԶԼՄ-ները, պատմաբան Նարիման Յաղուբլուի խոսքերը, ո...

Ալիևի էվրիկան

Ալիևի էվրիկան

Սեպտեմբերի 26, 2017


Ադրբեջանի նախագահի ուղեղին արդեն սկսում է հասնել։ Ավելի ճիշտ՝ նա սկսում է հասկանալ, ընդ որում՝ արդեն հասկանում է խորիմաստ աշխար...

Բաքվի «լանդրոմատում», պարզվում է, մարդ կա Անգելա Մերկելի շրջապատից

Բաքվի «լանդրոմատում», պարզվում է, մարդ կա Անգելա Մերկելի շրջապատից

Սեպտեմբերի 21, 2017


Եվրոպացի լրագրողների և փորձագետների իրականացրած՝ Ադրբեջանի կոռուպցիոն կապերի հետաքննության ընթացքում նոր մանրամասներ են ի հայտ ...

Բաքուն «քաշեց» ԵՄ երկրներին և ԱՄՆ-ին՝ ցուցադրելով չեխական հրետանի

Բաքուն «քաշեց» ԵՄ երկրներին և ԱՄՆ-ին՝ ցուցադրելով չեխական հրետանի

Սեպտեմբերի 20, 2017


Սեպտեմբերի 18-ին, Ադրբեջանի զինված ուժերի հերթական վարժանքների ժամանակ, ցուցադրվեցին 152 մմ-անոց ինքնագնաց հրետանային vz.77 Dan...

Երբ են ադրբեջանցիները խոնարհվում

Երբ են ադրբեջանցիները խոնարհվում

Սեպտեմբերի 19, 2017


Ադրբեջանցի Րեզա Մորիդին այցելում է Հայոց Ցեղասպանության հուշահամալիր, ծաղիկներ է դնում անմար կրակի մոտ և վերջում խոնարհվում է զ...

Լապշին + 668

Լապշին + 668

Սեպտեմբերի 11, 2017


Սակայն իրականությունը հավանաբար այն է, որ Լապշինի կալանքը, արտաքսումը, դատապարտումն Ադրբեջանում և հետագա ներումը նախօրոք պլանավ...

Է՛հ, Մեհրիբան, Մեհրիբան. Ադրբեջանի գրպանն են մտել

Է՛հ, Մեհրիբան, Մեհրիբան. Ադրբեջանի գրպանն են մտել

Սեպտեմբերի 10, 2017


Բաքուն հանկարծ լրջորեն հայտնվել է տեղեկատվա-քաղաքական տհաճ իրավիճակի մեջ։ Ամերիկյան The Washington Post-ը և բրիտանական The Gard...

Ադրբեջանի նախագահի ընտանիքն իր համեստ աշխատավարձից $600 մլն ներդրում է կատարել Իսրայելի տնտեսությունում

Ադրբեջանի նախագահի ընտանիքն իր համեստ աշխատավարձից $600 մլն ներդրում է կատարել Իսրայելի տնտեսությունում

Հուլիսի 31, 2017


Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի կինն ու որդին Իսրայելի տնտեսությունում մոտ $600 մլն-ի ներդրում են կատարել։ Այս մասին նախօրեին Թել...

Հոլանդացիներն Ալիևին ուտում են

Հոլանդացիներն Ալիևին ուտում են

Հուլիսի 21, 2017


Հոլանդիա երկրի մասին մեր պատկերացումները շատ ընդարձակ ու հակասական են` սկսած նրա տնտեսական հաջողություններից և վերջացրած բարքեր...

Քիչ էր մնում Բաքուն գրավեինք

Քիչ էր մնում Բաքուն գրավեինք

Հուլիսի 20, 2017


Ադրբեջանը շաբաթը մեկ լրտեսական ցանցեր է բացահայտում, դավաճաններ է գտնում, հայկական գործակալների է ի հայտ բերում` իր ժողովրդին մ...

Ադրբեջանի հրաշք-զենքը

Ադրբեջանի հրաշք-զենքը

Հուլիսի 13, 2017


Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը հայտարարել է, որ իր երկիրը ձեռք է բերել հակահրթիռային զենք, որը կարող է խոցել Հա...

Հայ-ադրբեջանական թախիծ

Հայ-ադրբեջանական թախիծ

Հուլիսի 13, 2017


Թուրքիայից տեղեկություն է ստացվել, որը նույն կերպ տխուր է թե՛ մեր և թե՛ ադրբեջանցիների համար։ Այդ երկրի ՆԳՆ-ն հրապարակել է երկր...

Հայկական շուկան ադրբեջանացվում է

Հայկական շուկան ադրբեջանացվում է

Հուլիսի 10, 2017


Հայաստանի խանութներում և շուկաներում ադրբեջանական ապրանքատեսակների հայտնվելու յուրաքանչյուր դեպք ուղեկցվում է մեծ աղմուկ-աղաղակ...

Մոսկվան ձգում է Բաքվի ականջները

Մոսկվան ձգում է Բաքվի ականջները

Հուլիսի 5, 2017


Վաղուց Ադրբեջանը Ռուսաստանից չէր ստացել այնպիսի կոշտ հայտարարություն-զգուշացում, ինչին արժանացավ այսօր: ՌԴ արտգործնախարարության...

Կարևոր և անկարևոր հանցագործները

Կարևոր և անկարևոր հանցագործները

Հունիսի 7, 2017


Անցյալ տարվա հունիսի 9-ին Բաքվում ձերբակալել և անազատության մեջ է պահում Մարատ Ուելդանով-Գալուստյանը: Նրան մեղադրում են թմրանյո...

Ադրբեջանա-ուկրաինական ինտելեկտուալ հարազատություն

Ադրբեջանա-ուկրաինական ինտելեկտուալ հարազատություն

Հունիսի 6, 2017


Ուկրաինայի նախկին նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոյի եղբայրը՝ ուկրաինական խորհրդարանի նախկին պատգամավոր Պյոտր Յուշչենկոն, ցնցող հայտնագ...

Վրաստանը հայերին էլ կնվիրի՞ Բաքվին

Վրաստանը հայերին էլ կնվիրի՞ Բաքվին

Մայիսի 31, 2017


Սկզբում գրվեց, որ ադրբեջանցի լրագրող և քաղաքական ակտիվիստ Աֆղան Մուխթարլին անհետացել է Վրաստանում: Հետո լուր տարածվեց, թե նա առ...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Զարուհին նաև ոստիկան է
Հոկտեմբերի 20, 2017


Զարուհին նաև ոստիկան է

Տուկի տուկ-տուկը
Սեպտեմբերի 19, 2017


Տուկի տուկ-տուկը

Ալիևի էվրիկան
Սեպտեմբերի 26, 2017


Ալիևի էվրիկան

Մի ծեծեք բժշկին, բայց…
Հոկտեմբերի 19, 2017


Մի ծեծեք բժշկին, բայց…

Օրենք աման լվալու մասին
Հոկտեմբերի 19, 2017


Օրենք աման լվալու մասին

Իսկապե՞ս էշի մեկն է
Սեպտեմբերի 29, 2017


Իսկապե՞ս էշի մեկն է

Մի ծեծեք բժշկին, բայց…
Հոկտեմբերի 19, 2017


Մի ծեծեք բժշկին, բայց…

Ծեծով մեծացած Խոսրովը
Հոկտեմբերի 18, 2017


Ծեծով մեծացած Խոսրովը

Վառածը ներկով է փակում
Հոկտեմբերի 17, 2017


Վառածը ներկով է փակում

Կանայք չեն մոռանում
Հոկտեմբերի 13, 2017


Կանայք չեն մոռանում

Իսկապե՞ս էշի մեկն է
Սեպտեմբերի 29, 2017


Իսկապե՞ս էշի մեկն է

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ