Տիեզերական խայտառակություն,Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

«Ազատություն ռադիոն» սատարել է Ադրբեջանում խոսքի ազատության ճնշմանը

Հունվարի 27, 2018
«Ազատություն ռադիոն» սատարել է Ադրբեջանում խոսքի ազատության ճնշմանը

«Ազատություն ռադիո»-ի դուստր նախագծի՝ «Эхо Кавказа»-ի լրագրողուհուն աշխատանքից հեռացրել են ադրբեջանցի ընդդիմադրի հետ «հայամետ» հարցազրույցի համար

 

Հունվարի 21-ին «Ազատություն ռադիո»-ի դուստր նախագծում՝ «Эхо Кавказа»-ում (ֆինանսավորվում է ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից) հայտնվեց մի հարցազրույց ադրբեջանցի գրող և քաղվտարանդի Զեյնալ Իբրահիմովի հետ։ Բայց արդեն հունվարի 24-ին նյութը հանվեց, իսկ լրագրողուհի Կատերինա Պրոկոֆևան, որը զրուցավարն էր, հեռացվել է աշխատանքից՝ առանց պատճառների բացատրության։

 

Հարցազրույցում խոսքը վերաբերել էր Բաքվում հունվարի 13-20-ը տեղի ունեցած իրադարձություններին, որոնք Ադրբեջանում ստացել են «Սև հունվար» անվանումը։ Զրուցակիցը, պատասխանելով լրագրողուհու հարցերին, անկեղծորեն պատմում է Բաքվի հայ բնակչության ջարդերի և ռուսներից քաղաքի ծրագրված մաքրման մասին՝  դրանով իսկ ընդդիմանալով Ադրբեջանի ներկայիս ղեկավարության պաշտոնական վարկածին՝ անկախության համար պայքարող և դրա համար խորհրդային զորքերի կողմից սպանված հերոսների մասին։ Նա նաև անթաքույց դեմ է արտահայտվում Իլհամ Ալիևի (նրա հանգուցյալ հոր՝ Հեյդար Ալիևի) իշխանությանը՝ միաժամանակ Լեռնային Ղարաբաղը հայկական հող անվանելով։

 

Այս ամենը, պարզվում է, բավական էր, որպեսզի ադրբեջանական ԶԼՄ-ները սկանդալ հրահրեին, իսկ «Ազատության» վրա ճնշում է բանեցվել։ Ընդ որում, «Ազատություն ռադիոն» գրեթե անմիջապես աշխատանքից հեռացրել է լրագրողուհի Կատերինա Պրոկոֆևային, թեև հարցազրույցի ժամանակ տրված հարցերն ինքնին չեզոք էին։ Միևնույն ժամանակ, ИА REGNUM լրատվական գործակալության տեղեկատվությամբ՝ լրագրողուհուն որևէ փոխհատուցում չի տրվել, ավելին՝ ոչ ոք անգամ չի բացատրել ազատման պատճառները, և դեռ ակնթարթորեն էլ անհասանելի է դարձվել աշխատանքային էլեկտրոնային փոստը։ Նյութը հանվել է «Эхо Кавказа»-ի կայքից, բայց պատճենը պահպանվել է այլ պարբերականներում։ 

 

Աղբյուրը՝ REGNUM լրատվական գործակալություն

 

Կատերինա Պրոկոֆևայի հարցազրույցը ադրբեջանցի քաղվտարանդի Զեյնալ Իբրահիմովի հետ

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Զեյնալ, եկեք սկսենք հունվարի 20-ից. ինչպե՞ս կբնութագրեք այդ օրը, ինչպե՞ս եք հասկանում այդ «սև հունվարը» և արդյո՞ք այն հիշատակել եք ձեր գրքում։


Զեյնալ Իբրահիմով. Այո, հիշատակել եմ, իհարկե։ Նախ՝ հունվարի 20-ի օրը չի կարելի տարանջատել հունվարի 13-ից. դրանք անխզելիորեն կապված են, որովհետև հունվարի 13-ին սկսվեցին հայկական ջարդերը։ Մեկը բխում էր մյուսից. չլինեին ջարդերը՝ չէր լինի հունվարի 20-ը, բայց ես կարծում եմ, որ այս երկու ամսաթվերը նախապես ծրագրված էին, և ընդհանրապես՝ այդ ամենը կանխորոշված էր։ Մի պահ էլ կա. զորքերը մտցրին հունվարի 20-ին, երբ ջարդերն արդեն մարում էին. չգիտես ինչու դրանք չմտցրին ոչ ամսի 13-ին, ոչ 14-ին, ոչ 15-ին։ Էլի մի բան. այն ժամանակվա Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատը մարդկանց փողոցներ դուրս բերեց՝ քաջ իմանալով, թե դա ինչով կավարտվի։ Եթե զորքերը դատարկ քաղաք մտնեին, մարդ չէր լինի, որոնց վրա կկրակեին։ Դե, ահա, ես էլ կարծում եմ, որ հունվարի 20-ը նախապես ծրագրված ակցիա էր։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Իսկ ի՞նչ պատճառով մտցրին դրանք, երբ բողոքն արդեն մարում էր։


Զեյնալ Իբրահիմով. Պաշտոնական պատճառը՝ որպեսզի կանխեն ջարդերը։ Ծիծաղելի է, որովհետև ջարդերն սկսվել էին հունվարի 13-ին։ Եվ ես չեմ հավատում, որ անգամ «հեռացող» Խորհրդային Միությունում հրամանատարությունն այնքան դանդաղաշարժ էր, որ զորքեր մտցրեց մեկ շաբաթ հետո. նման բան պատկերացնելն, իհարկե, ծիծաղելի է։ Առաջին փուլ. այդ ջարդերն առաջ բերեցին հայ բնակչության վերջնական և անշրջելի հեռացումը, իսկ ահա զորքեր մտցնելն արդեն առաջ բերեց ռուսական հատվածի արտահոսքը, որովհետև բանակն ասոցիացվում էր միայն ռուսների հետ։ Զորքեր մտցնելու տառացիորեն հենց հաջորդ օրը սկսվեց ռուսների ելքը։ Այսպիսով, երկու նապաստակ խփվեց՝ հեռացավ հայկական համայնքը, հեռացավ ռուսական համայնքը։ Քաղաքը փաստորեն ազատվում էր նրանց համար, որոնք ձգտում էին դեպի քաղաք, իսկ ձգտում էին շրջաններից եկողները։ Ինչո՞ւ էր դա շահեկան։ Դա ապագա էլեկտորատն էր։ Բնականաբար, հաջորդ փուլը եղավ Բաքվի հրեական բնակչության ելքը, իսկ վերջնականը ռուսախոս ադրբեջանցիների հեռանալն էր։ Արդյունքում՝ այժմ Բաքուն վերածվել է հսկայական գյուղի՝ բնակեցված համապատասխան բնակիչներով։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ձեր կարծիքով՝ դա հենց ա՞յդ իրադարձությունների արդյունքն է։


Զեյնալ Իբրահիմով. Այո, անշուշտ։ Այդ բոլոր իրադարձությունները կամաց-կամաց հանգեցրին այն բանին, որ քաղաքից արտաքսվեց ավելի քան մեկ միլիոն բնակչություն, և երբ Ադրբեջանը սկսում է խոսել ցեղասպանության մասին, ապա չգիտես ինչու մոռանում է, որ փաստորեն վտարվեցին Բաքվի բնիկ՝ ավելի քան մեկ միլիոն բնակիչները։ Սա ցեղասպանություն չէ՞։ Ես կարծում եմ, որ ցեղասպանություն է։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Պատմեք ձեր գրքի մասին, ինչո՞ւ այն լույս տեսավ հենց հիմա։


Զեյնալ Իբրահիմով. Գիրքը գրել եմ 2015թ.։ Ինչո՞ւ հիմա։ Ժամանակ էր պետք այդ ամենը հասկանալու, մարսելու, կողքից նայելու համար. ժամանակ պետք է անցներ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Զեյնալ, փորձեք պարզապես մի փոքր պատմել, ինչի՞ մասին է խոսքը։


Զեյնալ Իբրահիմով. Գրքում խոսվում է այն մասին, թե ինչպես Հեյդար Ալիևը փուլ առ փուլ իրեն վերադարձրեց երկիրը. չէ՞ որ նա Ադրբեջանի Կոմկուսի Կենտկոմի առաջին քարտուղարն էր եղել 1969-ից, և ինչպես նա հասավ իր ուզածին։ Ըստ էության, նա փայլուն շախմատային պարտիա խաղաց՝ արդյունքում իշխանության գալով 1993թ.։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Նա իշխանություն ապահովեց ոչ միայն իր  համար, այլ նաև այն ժառանգաբար փոխանցեց...


Զեյնալ Իբրահիմով. Գիտեք, Ադրբեջանը երկիր չէ, տարածք է, որը վերածվել է միայն մեկ ընտանիքի կոմերցիոն օբյեկտի։ Այս տարօրինակ կազմավորումն այժմ երկիր անվանել, իհարկե, չի կարելի։ Այդ մարդը սեփականեց մի ամբողջ պետություն, այն վերածեց իր ընտանիքի կերակրամանի, ինքը բացարձակ թքած ուներ Սահմանադրության վրա, և դա շարունակեց նրա ընտանիքը։ Նա երկիրը վերածեց շատ տարօրինակ միապետության. սկզբում ինքը, հետո՝ Սահմանադրության բոլոր նորմերը խախտելով (որը փոփոխվել է ոչ մեկ անգամ), նրա որդին, հիմա էլ որդու կինն է դառնում առաջին փոխնախագահ. սա այլ կերպ ինչպե՞ս է կոչվում։ Ես կարծում եմ, որ սա մի ամբողջ տարածքի գաղութացում է՝ սեփական շահերից ելնելով։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ինձ այնուամենայնիվ հետաքրքիր է. լրագրողները, ովքեր գրում են այն մասին, թե ինչպես է Ալիևների կլանը ստրկացրել այս տարածքը և ինչպես է այն կառավարում, և լրագրողները, ովքեր զբաղվում են խոր հետաքննություններով, նրանցից ոչ ոք չի հիշատակում հայ-ադրբեջանական ասպեկտը։


Զեյնալ Իբրահիմով. Այո, այդպես է, նրանք չեն հիշատակում, խուսափում են այդ թեմաներից։ Նախ՝ վախը շատ վտանգավոր բան է, երկրորդ՝ մի բան է՝ հանդես գալ Ալիևների ռեժիմի դեմ, այլ բան՝ արդեն դեմ գնալ ողջ հասարակությանը, սրանք երկու տարբեր բաներ են։ Որովհետև նրանք, ովքեր սատարում են Ալիևների հակառակորդներին, բնականաբար, անմիջապես էլ ձայնները կտրում են, հենց որ խոսակցությունը վերաբերում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության թեմային։ Գիտեք, այստեղ շատ տարօրինակ մի միասնություն կա իշխանության, ընդդիմության և առհասարակ հասարակության միջև։ Նրա գլուխը մտցրել են, որ պետք է թշնամաբար վերաբերվի հայերի հանդեպ։ Այդ մարդը փաստորեն զոմբիացրել է մի ողջ երկիր։ Այո, վախենում են խոսել այդ թեմայով, դա ճիշտ է։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Իսկ ինչպե՞ս, երբ դա սկսվեց, ինչո՞ւ այդ ամենը շարունակվում է, և արդյո՞ք հաշտության որևէ ուրվագիծ նկատվում է։


Զեյնալ Իբրահիմով. Ժամանակագրական առումով դա սկսվեց 1988թ., թեև կայծերն, իհարկե, կային դեռևս խորհրդային ժամանակներում։ Ինչ վերաբերում է հաշտեցմանը, ապա այժմ, ներկա պահին, ես կարծում եմ, որևէ բան փոխելու ցանկացած փորձ այդ հակամարտությունը կվերածի կամ խարույկի, կամ էլ խարույկի, որը կբռնկվի մոտ ապագայում։ Եթե այս կամ այն կողմ որևէ բան շարժվի, ապա դա խաղաղ լուծումը չի լինելու, և ես կասեմ ձեզ, թե ինչու. բանը միայն իշխանությունները չեն, բանն այն է, որ Ադրբեջանում մի քանի «չարորակ ուռուցքներ» կան։ Առաջինն այն է, որ հասարակության գլուխը մտցրել են, թե Ղարաբաղն իրենց տարածքն է։ Դե, դա Ադրբեջանի տարածքը չէ, այդ տարածքը 1921թ. արհեստականորեն կցվել է Ադրբեջանին։ Երկրորդ՝ շատ ցավագին և մի ինչ-որ մոլագար ձգտում կա՝ կեղծել պատմությունն ու ներկայանալ որպես մի ժողովուրդ, որը հազարամյա արմատներ ունի։ Սա զառանցանք է, նման բան չի եղել, ես կարծում եմ, որ դա անգամ նվաստացուցիչ է ժողովրդի համար՝ նման բան սարքել սեփական պատմության գլխին. ինչ-որ առասպելական բաներ վերագրել իրենց, իրենց չպատկանող ինչ-որ հերոսներ, հորինել միանգամայն անհեթեթ, տխմարության հետ առնչակցվող պատմական փաստեր։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ինչպես, օրինակ...


Զեյնալ Իբրահիմով. Ադրբեջանական դասագրքերից մեկում գրված էր, որ Կոլումբոսին խորհուրդներ է տվել ադրբեջանցի մի գիտնական. դե, սա արդեն, ըստ իս, հոգեբույժների ոլորտից է։ Եթե խոսելու լինենք այն մասին, որ ինչ-որ տարօրինակ տեղեկություններ են հայտնվում առ այն, թե Լեոնարդո դա Վինչիի մայրը ադրբեջանուհի էր, ես կարծում եմ, որ դա առհասարակ արդեն կլինիկա է, և սա նույնպես արդեն հոգեբուժական ոլորտից է։ Ես խոսում եմ ամենածայրահեղ օրինակների մասին։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Դե չէ, պետք է պարզապես ներողամտաբար վերաբերվել դրան, որովհետև ցանկացած ազգ տառապում է դրանով։


Զեյնալ Իբրահիմով. Նման «բռնկումներին» գուցե արժե ներողամտաբար վերաբերվել, բայց երբ պատմությունը գլոբալ է կեղծվում, դա արդեն, իմ կարծիքով, պետք է մի փոքր այլ ռեակցիա առաջացնի։ Դա արդեն այլ բան է, երբ բնակչության գլուխը նպատակաուղղված ձևով սուտ բան են մտցնում։ Պատմությունը պարզապես հորինված է, այն չի եղել։ Եվս մի բան. շատ տարօրինակ, անգամ ավելի թշնամական, քան Թուրքիայում է, վերաբերմունք կա հայերի ցեղասպանության ճանաչման թեմայի հանդեպ. սա լիակատար անհեթեթություն է։ Նախ, երբ այդ ամենը տեղի ունեցավ 1915թ. Օսմանյան կայսրությունում, Ադրբեջանը ոչ միայն աշխարհի քարտեզին գոյություն չուներ, այլև առհասարակ գոյություն չուներ։ Բացի այդ, Հայաստանն ադրբեջանցիներն ոչ մի պահանջ այս առումով չի ներկայացնում, որովհետև նրանք այդ ժամանակ պարզապես գոյություն չունեին։ Եվ սա նույնպես ինչ-որ մոլագար վերաբերմունք է այս թեմայի հանդեպ։ Ի՞նչ կապ ունի այն Ադրբեջանի հետ։ Ոչ մի։ Միայն այն բանի համար, որ հայերն ու ադրբեջանցիներն այժմ կռվո՞ւմ են։ Գիտեք, ինձ իսկապես զարմացնում է, որ Թուրքիայում դրան շատ ավելի լոյալ են վերաբերվում, քան Ադրբեջանում։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Որտեղի՞ց է գալիս այդ թշնամանքը, ինչո՞ւ է դա հիմա բարձրացվել համարյա թե ազգային կարգախոսի աստիճանի։


Զեյնալ Իբրահիմով. Նախ՝ դա շահեկան է իշխանություններին, որովհետև նման կարգախոսով կառավարելը շատ հեշտ է։ Նվազագույն անհնազանդություն՝ և ձեզ անմիջապես կվերագրեն, թե ձեր տատիկը, պապիկը, նախատատը հայ են եղել, դուք դառնում եք վտարյալ. սա շատ հարմար մեթոդ է և շատ հարմար քաղաքականություն։ Ատելությունը փաստորեն դարձել է պետական քաղաքականություն։ Թեև Ադրբեջանն ամեն անկյունում գոռում է իր հանդուրժողականության և բազմամշակութայնության մասին, բայց իրականում երկրում հիմա գոյություն ունի ֆաշիստական ռեժիմ. այս առումով այն ֆաշիստական է, որովհետև համարյա թե մանկապարտեզից երեխաների գլուխն են մտցնում այդ ատելությունը։ Ընդ որում, պետք է պատշաճը մատուցել հարևան երկրին և ասել, որ այնտեղ նման բան չկա, այնտեղ նման բան չեն սերմանում, և ես դա հաստատ գիտեմ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ասացեք, Զեյնալ, եթե վերցնելու լինենք այդ հակամարտությունը, ապա ի՞նչ դեր է դրանում, ձեր կարծիքով, խաղում Ռուսաստանը։ Անցած տարի շատ հաճախ խոսվում էր այն մասին, որ ինչ-որ տեղաշարժեր կան լուծման հարցում, որ (Սերգեյ) Լավրովն այնտեղ ինչ-որ բան էր առաջարկում, որ Ադրբեջանին կանցնեն ինչ-որ շրջաններ ըստ պայմանավորվածության, ինչ-որ տարածքներ, ասենք, այն բանի համար, որ Ադրբեջանն անդամակցի Եվրասիական միությանը և այլն։ Ինչպիսի՞ն եք տեսնում Ռուսաստանի դերն առհասարակ այդ հակամարտության կարգավորման գործում, և կարո՞ղ է արդյոք այն ինչ-որ կերպ ազդել, և, բացի դրանից, Ռուսաստանը զենք է վաճառում երկու կողմին էլ։


Զեյնալ Իբրահիմով. Ռուսաստանի դերն ամենաբացասականն է այս հակամարտությունում։ Սկսենք նրանից, որ հայերի և ադրբեջանցիների միջև առաջին հակամարտությունը գրանցվել է 1905թ.՝ նույնպես Ռուսաստանի «ազդանշանով»։ Այ, Ռուսաստանի դերն այս հակամարտությունում սկզբից ևեթ պարզապես զզվելի է, որովհետև Ռուսաստանն ուզում է իր ոտքի տակ պահել Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի պոչը, նա իր աշխարհաքաղաքական շահերն ունի։ Գուցե դա հասկանալի է, բայց իրականում այն շատ բացասական դեր է խաղում։ Նախ՝ այն զենք է վաճառում երկու կողմին էլ, երկրորդ՝ Ռուսաստանը չի ազատվել իր կայսերական նկրտումներից և, բնականաբար, ուզում է թաթը դնել երկու երկրի վրա էլ, ինչը նրան առայժմ հաջողվում է անել։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ընդ որում, հաջողվում է ասես նաև այնպես անել, որպեսզի և՛ Հայաստանը, և՛ Ադրբեջանը կարծես թե միանման շահագրգռված լինեն այդ միջնորդությամբ...


Զեյնալ Իբրահիմով. Այո, դա նրանց հաջողվել է անել։ Եվ ընդհանրապես, այս ամբողջ պատմությունը՝ թշնամության հետ կապված, սկսվել է Ռուսական կայսրության օրոք։ Այն հիմա պարզապես չէր լինի։ Իհարկե, Ռուսաստանը շատ բացասական դեր է խաղում, և Լավրովի այդ բոլոր հեքիաթները, թե իրենք փորձում են ինչ-որ կերպ ինչ-որ բան լուծել... Ոչ մի բան էլ նրանք չեն փորձում լուծել, նրանք փորձում են ոչ թե բուժել հիվանդությունը, այլ ապաքինել հիվանդին։ Նրանց շահավետ է այդ հակամարտությունը։ «Բաժանիր և տիրիր». Ռուսաստանը չէ, որ սա հորինել է։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Դե, լավ, իսկ կանխատեսումներն ինչպիսի՞ն են։ Զարգացման ի՞նչ տարբերակներ կարող են լինել։


Զեյնալ Իբրահիմով. Այն, ինչ ես կարող եմ ասել, բնավ պոպուլյար չէ և կարող է անգամ անհեթեթ թվալ։ Ադրբեջանում ընդդիմության և իշխանության շատ տարօրինակ միասնություն գոյություն ունի։ Դուք ճիշտ ասացիք. ոչ ոք ընդդիմությունից այս թեմային չի անդրադառնում, սրանք թաբու-թեմաներ են՝ Ղարաբաղի թեման, ցեղասպանության թեման, Խոջալուի թեման, պատմությունը կեղծելու թեման։ Հենց որ խոսքը վերաբերում է այս չորս թեմաներին, զարմանալիորեն միավորվում են բոլորը, և սա, ասեմ ձեզ, ազգի միասնություն չի նշանակում։ Ֆազիլ Իսկանդերը մի հիանալի արտահայտություն ունի. «երբեմն կոլեկտիվ ժանտահոտն ընդունվում է որպես ժողովրդի միասնություն». գուցե այնքան էլ ճիշտ չմեջբերեցի, բայց հենց դա էլ տեղի է ունենում Ադրբեջանում։ Ինչ վերաբերում է հաշտեցմանը, ապա հիմա ոչ մի հաշտեցում հնարավոր չէ։ Նախ՝ սկսենք նրանից, որ Ադրբեջանն իրականում ատելություն է սերմանում հայերի հանդեպ. սա կա։ Ի՞նչ հաշտեցման մաիսն կարող է խոսք լինել, եթե պետության ղեկավարը հրապարակավ ներում է շնորհում մի մարդու, ով Հունգարիայում կացնով սպանել է (հայի- խմբ.), թող որ հակառակորդի, բայց քնած, սպանել է ստորաբար։ Ի՞նչ հաշտեցման մասին կարող է խոսք լինել, եթե պետության ղեկավարն իջնում է մինչև այդ կարգի բաները, և եթե հասարակությունը նրան ողջունում է։ Չէ՞ որ ոչ մի բողոք չեղավ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Զեյնալ, այդ դեպքը, ի դեպ, չի քաջալերվում, հասարակությունը նախատում է...


Զեյնալ Իբրահիմով. Հա, խոհանոցում, կամաց, հանգիստ, վախից՝ գուցե։ Ինչ-որ տեղ հրապարակային բողոքներ եղե՞լ են։ Ես դրանց մասին չեմ լսել։ Բնականաբար, մարդկանց հարյուր տոկոսը չի կարող արդարացնել այդ արարքը, բայց նրանք վախենում են, նրանք միայն իրար մեջ կարող են խոսել այդ մասին։ Մամուլը գրե՞լ է այն մասին, որ դա նսեմ այլանդակություն է և խայտառակություն։ Ոչ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Դե, այդ դեպքում ես չեմ հասկանում, որ այդ բոլոր ակտիվիստները, որոնք հանդես են գալիս համակարգի դեմ, իշխանության դեմ, այդ կլանի դեմ, նրանք էլ հենց չեն վախենում, երբ դա անում են։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ նրանք չեն վախենում բացել այդ բոլոր ոսկեբեր սխեմաները, օֆշորները, այդ ամենը դուրս տանելը, բայց վախենում են խոսել Ղարաբաղի մասին, ինչո՞ւ։ Եթե գործ ունենք վախի հետ, ապա այն պետք է ինչ-որ գլոբա՞լ լինի։


Զեյնալ Իբրահիմով. Իսկ դա հենց գլոբալ էլ կա։ Մի բան է դեմ գնալ Ալիևի ռեժիմին և կուրծք ծեծել՝ քեզ հայրենասեր համարելով ու գոռալով, թե այդ մարդիկ պաշտում են ադրբեջանական ժողովրդին, մեկ այլ բան՝ ասել այն, ինչ կա։ Սրանք երկու տարբեր բաներ են, որովհետև մի բան է՝ դառնալ Ալիևի թշնամին, այլ բան՝ դառնալ ամբողջ ժողովրդի թշնամին։ Ըստ էության, ես դա արել եմ։ Ես քաջ գիտակցում եմ, որ ինձ նզովելու են, անվանելու են հայրենիքի դավաճան, տականք, սրիկա և այլն։ Գիտեք, ես մշտապես բախվում եմ նրան, որ հենց արժե մի ինչ-որ «ընդդեմ» բան ասել, քեզ անվանում են հայրենիքի դավաճան։ Դավաճանն այն մարդն է, ով երբևէ ինչ-որ մեկին հավատարմության երդում է տվել և հավատարմության ուխտ արել ու խախտել է այն։  Չգիտես ինչու հասարակությունը սա չի հասկանում. ես ոչ մեկին հավատարմության երդում չեմ տվել, ես իրավունք ունեմ ասել և մտածել այն ամենը, ինչ ասում և մտածում եմ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Զեյնալ, ինչ վերաբերում է ձեր գրքին, որը ես սենսացիոն եմ համարում, դուք ասում եք, թե ձեզ գիրքը գրել ստիպել է ամոթը սեփական ժողովրդի, իշխանության, կեղծումների համար, և դուք կարծում եք, որ դա ձեր անկեղծությունն է, և որ գիրքը կնպաստի, կօգնի՞ ինչ-որ բանի։


Զեյնալ Իբրահիմով. Ոչ, այդպես չեմ կարծում։ Գուցե մարդկանց մի ինչ-որ շատ փոքր մաս իր խոհանոցում, լռության մեջ կասի. «այո, նա իրավացի է», ո՛չ ավելին։ Ես հիանալի հասկանում եմ, որ այս ամենը դատապարտվելու է։ Ոչինչ էլ այն չի սովորեցնի, որովհետև այդ մարդիկ իրենց գլուխը մտցրել են անհեթեթ, մոլագար գաղափար, և դրանից ազատվելը շատ դժվար է։ Դա կարող է բնորոշ լինել մարդկային էությանը՝ հավատալ, թե ամեն բան այնպես է, ինչպես մատուցվում է։ Իհարկե, ով չի ուզի հնագույն ժողովուրդ լինել, հին մշակույթ ունենալ, բայց չէ՞ որ այն չկա։ Տեսեք, թե ինչի է վերածվել երկիրը։ Ի՞նչ հին մշակույթի մասին կարող է խոսք լինել, երբ խեղաթյուրված է այն ամենը, ինչ հնարավոր է։ Ավելին, բնակչությունը հասցվել է այնպիսի նվաստացման, որ նա պարզապես լռում է։ Ոչ մի բան էլ գիրքն այնտեղ չի արթնացնի՝ բացի իմ դեմ ատելությունից։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Այնուամենայնիվ, այժմ Ադրբեջան դուք, միևնույն է,  վերադառնալ չեք կարող...


Զեյնալ Իբրահիմով. Սկսենք նրանից, որ եթե ես Ադրբեջան վերադառնամ, ապա ինձ ցմահ կբանտարկեն, կհայտարարեն հայրենիքի դավաճան և կդատեն դավաճանության համար։ Այ, դուք խոսում եք այն մասին, որ կան լրագրողներ, իրավապաշտպաններ, ովքեր դեմ են հանդես գալիս Ալիևի ռեժիմին, այ, քանի դեռ նրանք չեն հասկանում, որ պետք է հանդես գալ ոչ թե Ալիևի ռեժիմի, այլ հասարակության այդ բոլոր հիվանդությունների դեմ, նրանց մոտ ոչինչ չի ստացվի, նրանք պարզապես պարտավոր են հասկանալ սա։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ինչո՞ւ։ Կարելի՞ է, չէ՞, հասցեական վերցնել, ինչպես դա արեց Խադիջան (Իսմայիլ)...


Զեյնալ Իբրահիմով. Իսկ ի՞նչ է, նա ինչ-որ բան սխա՞լ է արել։ Իհարկե, ճիշտ է արել։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ճիշտ է, ես ասում եմ, որ նա հասցեական վերցրեց ու սկսեց քանդել այդ կծիկը՝ միանգամից ամեն ինչից, հասարակության բոլոր հիվանդություններից, կեղծումներից չսկսելով։ Ձեռնարկեց և արեց։


Զեյնալ Իբրահիմով. Այո, ես ձեզ հետ լիովին համամիտ եմ։ Իսկ մի՞թե ես ասացի, որ դա չպետք է անել։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Ոչ, դուք ասացիք, որ բավարար չէ միայն Ալիևների կլանի դեմ հանդես գալը...


Զեյնալ Իբրահիմով. Անշուշտ, դա բավարար չէ։ Քանի դեռ այդ հասարակությունը չի հասկացել, որ իրեն կեղծված պատմություն են «դեմ տվել», քանի դեռ այդ հասարակությունը հետ չի վերադարձել և չի հասկացել, որ իրեն արհեստական սահմաններ են «դեմ տվել», քանի դեռ այդ հասարակությունը չի հասկացել, որ ոչ մի կապ չունի 1915թ. տեղի ունեցած իրադարձությունների հետ, դա առհասարակ իրենց գործը չէ, քանի դեռ նրանք չեն դադարել հավատալ այդ անհեթեթ քարոզչությանը՝ ոչինչ չի ստացվի։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Հոգեբանորեն դա հասկանալի է. մարդիկ պետք է ինչ-որ բանով հպարտանան։


Զեյնալ Իբրահիմով. Ես դրա մասին եմ խոսում։ Դե, ահա նրանք էլ հպարտանում են նրանով, ինչ մտցրել են նրանց գլուխն ու օգտագործում են դա, և պարզապես հաջող ու իրենց հարմար ձևով մանիպուլացնում են նրանց։ Իհարկե, մարդիկ պետք է ինչ-որ բանով հպարտանան, ճիշտ է։ Մանավանդ որ, եթե մարդիկ այնքան էլ բարձր ինտելեկտուալ մակարդակ չունեն (ցավոք, Ադրբեջանն այսօր այդ առումով ահավոր վիճակում է գտնվում), ապա դա միանգամայն բացատրելի է։ Եթե Հիտլերը կարողացավ նման բան անել գերմանացիների հետ, ի՞նչ եք ուզում ադրբեջանցիներից։ Բայց գերմանացիներն իրենց մեջ ուժ գտան մարսելու դա, հաղթահարելու և ձերբազատվելու դրանից, իսկ այ, ադրբեջանցիները կգտնե՞ն արդյոք՝ վստահ չեմ։ Ըստ էության, փոքրացված տարբերակով Ադրբեջանում տեղի է ունենում այն, ինչ կատարվում էր ֆաշիստական Գերմանիայում, այն տարբերությամբ, որ Ադոլֆ Շիքլգրուբերը չէր թալանում իր երկիրը և իր ժողովրդին։ Արժանին պետք է մատուցել նրան, նա դա չարեց։ Ուստի, ֆաշիստական Գերմանիայի այս փոքրիկ մանրանկարը կամ պետք է հաղթահարի այս ամենը, կամ, ես կարծում եմ, դա կավարտվի շատ տխուր, քանի որ, դատելով ալիևյան ռեժիմի գործողություններից, այն չի էլ պատրաստվում երկիրը կարգի բերել. նա պատրաստվում էր օկուպացնել այն և օկուպացրել է, քամել այն ամենը, ինչ հնարավոր է, իսկ հետո՝ թող լինի ինչ ուզում է։ Այ, հիմա բանը դրան է գնում։ Հարուստ երկիր, վիթխարի ռեսուրսներով՝ վերածված սովորական բենզալցակայանի։ Այնուամենայնիվ, քամվում է։ Կրթությունն ահավոր վիճակում է, բժկությունն ահավոր վիճակում է։ Փաստորեն, սա ֆաշիստական Գերմանիայի և Խորհրդային Միության մի ինչ-որ տարօրինակ խառնուրդ է՝ միայն հաղթական զեկույցներ են. մեզ մոտ ամեն բան լավ է։ Բայց լավ չէ, հասկանում եք, այդ երկրում ոչ մի ինտելեկտուալ, մշակութային պոտենցիալ չկա, ոչինչ չի մնացել։ Ադյ երկիրը կանգուն էր Բաքվով, որը թե՛ ինտելեկտուալ, թե՛ մշակութային, թե՛ ցանկացած այլ բանի կենտրոնն էր, և այդ մարդը հիանալի գիտեր, որ այդ մարդկանց պետք է քշել, թե չէ իրեն ոչինչ չի հաջողվի անել։ Իսկ բնակչության այդ տխմարացված մասը, որը եկավ գյուղերից և, ներողություն, բացի էշերից ու արոտավայրերից ուրիշ բան չէր տեսել, նրա հետ կարելի է անել այն, ինչ սիրտդ ուզի։ Ամեն բան շատ հեռուն է գնացել։ Հետո, գիտեք, կա էլի մի շատ տարօրինակ բան. չգիտես ինչու ադրբեջանցիները երբեք իրենց հարց չեն տալիս՝ ո՞ր մի հանրաքվեով, որտե՞ղ, ե՞րբ է Հեյդար Ալիևը հռչակվել և ընդունվել ադրբեջանցիների համազգային առաջնորդ։ Սա իսկական ինքնակոչություն է։ Աշխարհի բոլոր ադրբեջանցիների ինքնակոչ առաջնորդ՝ իհարկե, հնչում է, բայց ինչպե՞ս անվանել դա։ Ձեզ ավելին ասեմ. այդ ընտանիքի կառավարումն իսկ լեգիտիմ չէ։ Ադրբեջանում եղել է առաջին նախագահ, երկրորդ նախագահ, որոնք բավական լեգիտիմ են ընտրվել։ Հեյդար Ալիևը փաստորեն, օրենքի տառին համապատասխան, ուզուրպատոր է, նա եկավ ու զավթեց իշխանությունը։ Այդ իշխանությունը ցանկացած միջազգային նորմով լեգիտիմ չէ, պարզապես այդ մասին շահեկան չէ , որ հիշեն թե՛ Ադրբեջանը, թե՛ Ռուսաստանը, թե՛ Արևմուտքը։ Իսկ շահեկան չէ միայն մի պատճառով՝ նավթ, էներգակիր, և վերջ։ Սրա համար ներվում է ամեն բան։ Այո, մի փոքր կշտամբում են՝ «մարդու իրավունքներ եք խախտում», «քաղբանտարկյալներ ունեք»։ Ինչո՞վ են զբաղվում ադրբեջանցի իրավապաշտպանները։ Նրանք ճտերի նման գլխաքանակով հաշվում են քաղբանտարկյալներին. սա քիչ է՝ հասկանո՞ւմ եք։ Դե, ասենք թե հաշվեցիք նրանց, բա հետո՞։ Հաշվեցիք ու հպարտ ընկղմվեցիք բազկաթոռի մեջ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Պետք է ասել, որ, այո, իրավապաշտպանները գլխաքանակ են հաշվում, և մենք գիտենք այդ թվերն ու այդ ազգանունները, բայց արևմտյան հանրությունը, որը կարծես թե պետք է արձագանքի, չի արձագանքում...


Զեյնալ Իբրահիմով. Կարծես թե այդպես է։ Այն չի արձագանքում։ Իրավապաշտպանությունն այժմ հիմնականում, և ոչ միայն Ադրբեջանում, պարզապես բիզնեսի է վերածվել։ Այդ մարդիկ շրջում են Եվրոպայով, հանդես են գալիս տարբեր կոնֆերանսներում, հսկայական փողեր են ծախսում, իսկ արդյունքը, այն, ինչ պիտի ստացվի՝ զրո է, այն գրեթե չկա։ Ես երկար տարիներ հետևել եմ դրան և դատարկ տեղը չեմ ասում սա։ Ես երկար տարիներ աշխատել եմ մի կազմակերպությունում, որը նման նիստեր էր գումարում Եվրախորհրդարանում, Ժնևում, Վիեննայում, Հռոմում, որտեղ ասես։ Արդյունքը շատ փոքր է։ Իրավապաշտպանները կգան, կճղճղան, կգոռգոռան, կգնան կճաշեն ռեստորանում և կվերադառնան իրենց տուն, և հպարտ կհամարեն, որ իրավապաշտպան են։ Սա իրավապաշտպանություն չէ, իմիտացիա է։ Սա յուրատեսակ քաղաքական տուրիզմ է։ Ցանկացած իրավապաշտպանի հարց տվեք. ո՞ւմ է պատկանում Ղարաբաղը՝ մեկ, եղե՞լ է արդյոք հայերի ցեղասպանություն՝ երկու, ո՞վ է Խոջալուի դեպքերի մեղավորը՝ երեք, և ինչպե՞ս են նրանք վերաբերվում Ադրբեջանում պատմության կեղծումներին, և ես վստահ եմ, որ նրանց հսկայական մեծամասնությունը կամ չի պատասխանի ձեր հարցերին, կամ կստի։ Ի՞նչ եք կարծում՝ ռեժիմը Հայաստանում լրիվ նման է ադրբեջանականին, պարզապես փողն է քիչ և քիչ են գողանում։ Գողանալու հնարավորություններն են ավելի քիչ։ Ի՞նչ եք կարծում, Սերժ Սարգսյանի ռեժիմն ինչ-որ բանով տարբերվում է ալիևյանի՞ց։ Ոչ մի բանով չի տարբերվում։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Պարզապես այնտեղ քարեր են և նավթ չկա...


Զեյնալ Իբրահիմով. Այնտեղ պարզապես գողանալու հնարավորություններն ավելի քիչ են, ահա և այդ ռեժիմների ողջ տարբերությունը։ Էլի մի բան. այդ նույն Սարգսյանը չի կարող նման ֆաշիստական ռեժիմ սահմանել, ինչպես կարողացել է անել Ալիևն Ադրբեջանում, որովհետև հայերն անհամեմատ ավելի շատ են հակված ատամ ցույց տալ, քան ադրբեջանցիները։ Նրանք փողոց դուրս կգան, նրանք դուրս են գալիս փողոց, սրանք դուրս չեն գալիս, ուստի, գուցե, նա ուրախ կլիներ անել դա, բայց դա նրան այնքան էլ չի հաջողվի։ Ուշադրություն դարձրեք, մամուլի ազատության ցուցչով Հայաստանը չէ՞ որ շատ ավելի առաջ է Ադրբեջանից։ Այնտեղ չի հաջողվում բերանները փակել տալ։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Այո, իհարկե, վարկանիշներով Հայաստանը համարվում է մասնակի ազատ երկիր, իսկ Ադրբեջանը՝ ոչ ազատ։


Զեյնալ Իբրահիմով. Այնտեղ չի հաջողվում այնպես փակել տալ բերանները, ինչպես հաջողվում է փակել ադրեջանցիներինը, նրանք առհասարակ ոչ մի բանի մասին խոսել չեն կարող։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Հետաքրքիր է, վերջին անգամ, երբ ինչ-որ հանրահավաքներ տեսա Ադրբեջանում, դրանք ինչ-որ անհասկանալի կրոնական պատրվակներով էին։


Զեյնալ Իբրահիմով. Գիտեք, ադրբեջանական ընդդիմությունը տխրագույն մի բան է, այն չկա։ Դա միանգամայն անկիրթ մարդկանց խառնամբոխ է, որոնց ընդդիմությունը կարողանում է հավաքել ինչ-որ հանրահավաքների համար։ Նրանք իրենք էլ չգիտեն, թե ինչ են ուզում։ Լավ գիտեն, թե ինչ են ուզում նրանց ղեկավարները, որոնց գլխին ուժեղ տվել են, նրանք լռում են, գլուխները ոչ մի տեղ չեն ցցում։ Դե, եթե նրանք էլ իշխանության գալու լինեն՝ նույն կերպ չե՞ն գողանալու, իհարկե՝ գողանալու են։ Կամ՝ ես այդ ընդդիմությանը չեմ տեսե՞լ իշխանությունում 90-ականների սկզբին։ Ես այդ ամենն իմ աչքերով եմ տեսել։ Այդ ընդդիմությունը մի ինչ-որ հիվանդ պարոդիա է, դրա մասին անգամ խոսել չարժե։ Այն բնավ պրոֆեսիոնալ չէ, ոչ մի ծրագիր չունի, միայն վազում են փողոցներով ու գոռում, որ վատ է։ Դե, էլի վազեք։ Դա կոչվում է ընդդիմությո՞ւն։ Իսկ կրոնական ընդդիմության մասին ասելու բան չկա։

 

Կատերինա Պրոկոֆևա. Մարդկանց ամենափոքր կուտակումներ տեղի են ունենում Նարդարանում, և վերջ։


Զեյնալ Իբրահիմով. Գիտեք, Նարդարանն առանձնահատուկ տեղ է։ Այո, դրանք համառ ֆանատիկոսներ են, պատմականորեն է այդպես ստացվել։ Ես, անկեղծ ասած, չգիտեմ, թե ինչ են նրանք ուզում։ Իհարկե, նրանք իշխանության գալ չեն կարող, դա ծիծաղելի է։ Այ, նրանք, ես կասեի, սկզբունքային առճակատում ունեն։ Դա ոչ այնքան մեծ հատված է, որը ոչ մի դեր չի խաղում։ Իսկ ընդդիմության ընտրազանգվածը ահավոր է. դրանք պարզապես խուլիգաններ են։ Նրանք կհավաքվեն ինչ-որ տեղ հրապարակում, կգոռան ու կցրվեն՝ վերջ, սրանով բանը կավարտվի։ Սա ի՞նչ ընդդիմություն է։ Տեսեք ընդդիմության առաջնորդներին, լացդ գալիս է։ Ի դեպ, դա նույնպես Հեյդար Ալիևի «շնորհքն» է։ Բայց ես ձեզ ավելին կասեմ. եթե վաղը գտնվի մեկը՝ ինտելեկտի բավականաչափ պաշարով, տեսլականով, նրան պարզապես կսպանեն։ Բանն այն է, որ դեռևս 1969-ից, երբ Հեյդար Ալիևը իշխանության եկավ, նա փաստորեն սկսեց «դուրս մղել» բոլոր նրանց, ովքեր կարող էին իրեն մրցակից լինել։ Նա սկսեց դուրս մղել բաքվեցիներին, նա սկսեց դուրս մղել բոլոր նրանց, ովքեր կարող էին իր համար վտանգավոր  լինել։ Գիտեք, սոցիոլոգիայում մի այսպիսի օրենք կա. եթե առաջնորդը ինտելեկտով 40%-ով ցածր է ամբոխց, այն սկսում է վանել նրան։ Հիմա պատկերացրեք այդ ամբոխի մակարդակն Ադրբեջանում և ինչպիսին պետք է լինի նրա առաջնորդը։ Նախագահի բոլոր ընտրությունները՝ նույն տխուր սցենարով, ի հայտ են գալիս այլընտրանքային թեկնածուների ինչ-որ օպերետային ֆիգուրներ, որոնք երեք-չորս-հինգ կողմնակից ունեն. սա առհասարակ ծիծաղելի է և անվայելուչ։ 

                             

Աղբյուրը՝ Novostnik.ru

 

 







Դիտումների քանակ 115955


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Ինչո՞ւ է Ալիևը ստեղծում «հին ու մեծ Ադրբեջանի» մասին առասպելը

Ինչո՞ւ է Ալիևը ստեղծում «հին ու մեծ Ադրբեջանի» մասին առասպելը

Փետրվարի 12, 2018


Իլհամ Ալիևի խոսքերը, թե Երևանը «պատմականորեն ադրբեջանական հող է», հետաքրքրական են ոչ միայն նրանով, որ գիտական տեսանկյունից լիակ...

Շիզոֆրենիայի նոր նոպա

Շիզոֆրենիայի նոր նոպա

Փետրվարի 9, 2018


«Մենք չպետք է մոռանանք և չենք մոռանում մեր պատմական հողերի մասին։ Դա պետք է դառնա մեր ապագա գործունեության ուղղությունը, ինչպես...

Ադրբեջանի զգայացունց գթասրտությունը Ռուսաստանի հանդեպ

Ադրբեջանի զգայացունց գթասրտությունը Ռուսաստանի հանդեպ

Հունվարի 17, 2018


Ինչպես հայտնի է, ԱՄՆ նոր պատժամիջոցները Ռուսաստանի Ռազմարդյունաբերական համալիրի (ՌԱՀ) դեմ կարող են անդրադառնալ նաև ռուսաստանյան...

Նամակներդ ո՞ւմ կարդամ, լրտես ջան

Նամակներդ ո՞ւմ կարդամ, լրտես ջան

Դեկտեմբերի 27, 2017


Ադրբեջանի իշխանությունները մինչ օրս չեն ազատվել 2016-ի ապրիլյան պատերազմում ձախողվելու բարդույթից: Հասարակությունը հասկանում է,...

Ադրբեջանն ու Հայաստանը նետում են դեպի պատերազմ ընթացող շոգեքարշի հնոցը

Ադրբեջանն ու Հայաստանը նետում են դեպի պատերազմ ընթացող շոգեքարշի հնոցը

Դեկտեմբերի 23, 2017


Կեղծ հայերը սոցցանցերի մեկնաբանություններում հստակ ռուսատյացություն, արևմտամետ հայացքներ են ցուցաբերում և ընդգծում, որ Ռուսաստա...

Ինչո՞ւ Բաքուն սկսեց վիրավորել Լավրովին և բռիություն անել Ռուսաստանին

Ինչո՞ւ Բաքուն սկսեց վիրավորել Լավրովին և բռիություն անել Ռուսաստանին

Նոյեմբերի 30, 2017


Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն հանդիպել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների՝ Իգոր Պոպովի (Ռուսաստան), Ստ...

Բաքուն Մոսկվայից պահանջում է արյունախում դեսպան

Բաքուն Մոսկվայից պահանջում է արյունախում դեսպան

Նոյեմբերի 28, 2017


Դիվանագիտական սկանդալների ամենանախընտրելի տարբերակներից մեկը դարձել է դեսպանների նկատմամբ տարատեսակ պահանջներ և նախապատվություն...

Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայում քննարկում են Ռուսաստանի փլուզումը «լեզվական հարցով»

Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայում քննարկում են Ռուսաստանի փլուզումը «լեզվական հարցով»

Հոկտեմբերի 26, 2017


Հոկտեմբերին ադրբեջանական Yeni Musavat կուսակցության Bastainfo ռեսուրսում հրապարակվել է հոդված՝ ավելի քան պերճախոս վերնագրով. «Դ...

Քարտեզային պատերազմի զավեշտը

Քարտեզային պատերազմի զավեշտը

Հոկտեմբերի 13, 2017


Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում ընթանում է գրքի միջազգային տոնավաճառ-ցուցահանդեսը, որտեղ բացված է նաև հայկական տաղավար: Եվ ամեն ...

Թյուրքերին պետք է ցավակցել

Թյուրքերին պետք է ցավակցել

Հոկտեմբերի 12, 2017


Ղազախստանում տեղակայվող «Միջազգային թյուրքական ակադեմիան», Գիտության և կրթության ոլորտում համագործակցության Համաշխարհային թյուր...

Բաքու և Կիև. տարբեր ճակատագրեր, միևնույն ուղեղներ

Բաքու և Կիև. տարբեր ճակատագրեր, միևնույն ուղեղներ

Հոկտեմբերի 4, 2017


Բանդերական Ուկրաինայի ԱԳՆ ղեկավար Պավլո Կլիմկինը այցով Բաքվում եղած ժամանակ սրտակցություն է հայտնել ադրբեջանական ժողովրդին և իր...

Բաքուն՝ հայերին. Երևանի վարձակալության ժամկետն ավարտվել է, վերադարձրե՛ք

Բաքուն՝ հայերին. Երևանի վարձակալության ժամկետն ավարտվել է, վերադարձրե՛ք

Սեպտեմբերի 27, 2017


Ադրբեջանը կրկին զարմացրել է։ «Սենսացիա» են դարձել, ինչպես տեղեկացնում են Բաքվի ԶԼՄ-ները, պատմաբան Նարիման Յաղուբլուի խոսքերը, ո...

Բաքվի «լանդրոմատում», պարզվում է, մարդ կա Անգելա Մերկելի շրջապատից

Բաքվի «լանդրոմատում», պարզվում է, մարդ կա Անգելա Մերկելի շրջապատից

Սեպտեմբերի 21, 2017


Եվրոպացի լրագրողների և փորձագետների իրականացրած՝ Ադրբեջանի կոռուպցիոն կապերի հետաքննության ընթացքում նոր մանրամասներ են ի հայտ ...

Բաքուն «քաշեց» ԵՄ երկրներին և ԱՄՆ-ին՝ ցուցադրելով չեխական հրետանի

Բաքուն «քաշեց» ԵՄ երկրներին և ԱՄՆ-ին՝ ցուցադրելով չեխական հրետանի

Սեպտեմբերի 20, 2017


Սեպտեմբերի 18-ին, Ադրբեջանի զինված ուժերի հերթական վարժանքների ժամանակ, ցուցադրվեցին 152 մմ-անոց ինքնագնաց հրետանային vz.77 Dan...

Երբ են ադրբեջանցիները խոնարհվում

Երբ են ադրբեջանցիները խոնարհվում

Սեպտեմբերի 19, 2017


Ադրբեջանցի Րեզա Մորիդին այցելում է Հայոց Ցեղասպանության հուշահամալիր, ծաղիկներ է դնում անմար կրակի մոտ և վերջում խոնարհվում է զ...

Ադրբեջանի նախագահի ընտանիքն իր համեստ աշխատավարձից $600 մլն ներդրում է կատարել Իսրայելի տնտեսությունում

Ադրբեջանի նախագահի ընտանիքն իր համեստ աշխատավարձից $600 մլն ներդրում է կատարել Իսրայելի տնտեսությունում

Հուլիսի 31, 2017


Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի կինն ու որդին Իսրայելի տնտեսությունում մոտ $600 մլն-ի ներդրում են կատարել։ Այս մասին նախօրեին Թել...

Քիչ էր մնում Բաքուն գրավեինք

Քիչ էր մնում Բաքուն գրավեինք

Հուլիսի 20, 2017


Ադրբեջանը շաբաթը մեկ լրտեսական ցանցեր է բացահայտում, դավաճաններ է գտնում, հայկական գործակալների է ի հայտ բերում` իր ժողովրդին մ...

Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Հուլիսի 18, 2017


Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն այցելել է Լատվիա։ Լատիշ պաշտոնակցի՝ Ռայմոնդ Վեյոնիսի հետ համատեղ մամլո ասուլիսում նա հանդես է եկե...

Ադրբեջանի հրաշք-զենքը

Ադրբեջանի հրաշք-զենքը

Հուլիսի 13, 2017


Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը հայտարարել է, որ իր երկիրը ձեռք է բերել հակահրթիռային զենք, որը կարող է խոցել Հա...

Հայ-ադրբեջանական թախիծ

Հայ-ադրբեջանական թախիծ

Հուլիսի 13, 2017


Թուրքիայից տեղեկություն է ստացվել, որը նույն կերպ տխուր է թե՛ մեր և թե՛ ադրբեջանցիների համար։ Այդ երկրի ՆԳՆ-ն հրապարակել է երկր...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Հրանուշի ֆիասկոն
Փետրվարի 23, 2018


Հրանուշի ֆիասկոն